Kuran’da Devlet Yönetim Modeli var mı?

mecliste-kritik-oturum-iste-koalisyon-icin-son-tarih-640x360

Nisa 105: ”Allah’ın sana gösterdiği gibi insanlar arasında hükmetmen için sana Kitabı hak olarak indirdik. (Sakın) Hainlerin savunucusu olma.”
Kuran’da devlet yönetim modeli olup olmadığı sıkça tartışılan bir konudur. Gelenekselci dindar kesiminden ateistlere kadar genel görüş Kuranda Devlet Yönetim modelinin olmadığıdır. Malesef bu yanılgıya Kuran esaslı yorumlar yapanlarında düştüğünü görmekteyiz.

Kuranda Devlet Yönetim modeli ayrıntılı bir şekilde bulunmaktadır. Yok diyenlerin başlıca yanılgısı Devlet Yönetim modelini sadece günümüzdeki Hilafet, Demokrasi, Monarşi, Komünizm gibi kalıplar içinde değerlendirmeleridir. Bunların hiç biri Allah’ın emri olmayıp biz insanların uydurduğu terimlerdir. Sadece bu kalıplar üzerinden değerlendirme yapılınca Kuran’da Devlet Yönetim modeli yok deme yanılgısına düşülüyor.

Kimilerince İslam’a uygun gösterilmeye çalışılan ”devlet yönetiminde din referans alınmaz” diyen laiklik, her zaman çoğunluğun görüşünü doğru kabul eden demokrasi, sadece bir kişinin insiyatifine bırakılmış, Kuran’a aykırıda olsa istediği hükmü uygulayan, tek özelliği hanedan ailesi mensubu olan birinin yönetime geçtiği monarşi, dine savaş açmış, bütün dini faaliyeleri yasaklamış olan komünizm gibi yönetim modellerinden hangisi Kuran’a uygundur diye tartışmak cehalet değil de nedir?

Din ve vicdan hürriyeti İslam’ında ana öğelerinden biridir. Bu laiklik’in tarifinde ön plana çıkarılan bir tanımdır. Ama laiklik’in asıl tanımı bu değildir, bu sadece bir vasfıdır. Laiklik ”devlet yönetiminde din referans alınmaz” der. Peki hem Müslüman olup Kuran’a iman ettiğinizi iddia edip hem de nasıl onu referans almayacaksınız? Allah Kuran’da o kadar hükmü -haşa- sayfa doldurmak için mi emretmiş? Bu ben Allah’ı referans almıyorum demek değil mi?

Yada kimilerince çok övülen demokrasi İslam’a uygun mu? Demokrasilerde her zaman çoğunluğun görüşü esas alınır. Peki çoğunluğun görüşü İslam’a aykırı ise ne olacak? Örneğin çoğunluğu ateist olan Çin yada tamamen şirk haline gelmiş Hristiyanlık ve seküler anlayışın hakim olduğu Amerika ve Avrupa dünya nüfusunun çoğunluğunu oluşturuyor, bu durumda onlara mı uymamız gerekiyor? Çinde ateist Amerika da hristiyan mı olmalıyız? Demokrasiye göre halkın çoğunluğu bunu tercih etmiş. Çoğunluğun doğru yolda olduğunu kabul edersek İslam’ıda bırakmamız gerekir. Çünkü 7,5 milyarlık dünya nüfusunun sadece 1.2 milyarı Müslüman. Tabi onun ne kadarınında samimi olduğu tartışılır.
Sadece slogan haline gelmiş kelimelere yada bazı özelliklerine baktığınızda her yönetimde iyi bir şeyler bulabilirsiniz ama bunların çok sayıda sakatlığıda bulunmaktadır.

Kuran’da devlet yönetimi için belli bir kalıp kullanılmamıştır. Örneğin yönetim babadan oğula geçsin veya seçim yapmak esastır gibi kesin bir hüküm koyulmamıştır. Çünkü esas olan Allah’ın emrettiği hükümler ile yönetimdir. Yani yönetim ister babadan oğula geçsin ister seçim yapılsın, ne sistem uygulanırsa uygulansın bu Allah’ın emri dışında olmadığı sürece önemli değil. Kuranda bu iki sistemede örnekler vardır. Örneğin Hz. Davud’tan sonra Hz. Süleyman’nın yönetime geçtiği anlatılıyor. Şura suresinde ise kararların danışma ile alınması gerektiği anlatılıyor. Bunu ayrı ayrı düşünebileceğimiz gibi bir arada da düşünebiliriz. Babadan oğula geçen sistemde de bir ulema heyetin karar aşamasında bulunması elbette mümkün. Tarihte başta Osmanlı olmak üzere bunun çok sayıda örneğini görmekteyiz.

Sistemler ne olursa olsun Kuran’a göre devlet yönetimde kesinlikle değişmez kriterler bulunmaktadır:

1- Müslüman lider yönetimi esas:

Nisâ, 59.Ayet: “Ey iman edenler, Allah’a itaat edin; elçiye itaat edin ve sizden olan emir sahiplerine de. Eğer bir şeyde anlaşmazlığa düşerseniz, artık onu Allah’a ve elçisine döndürün. Şayet Allah’a ve ahiret gününe iman ediyorsanız, bu, hayırlı ve sonuç bakımından daha güzeldir.”

Ayette geçen ”Sizden olan” ifadesine dikkat edin. Müslümanlar azınlıkta veya çoğunlukta olsun fark etmez bu ayet hükmü esastır. Müslümanın Allah’ın hükümleri ile yönetilebilmesi için itaat edeceği liderinde kendinden yani Müslüman olması gerekmektedir. Kuran ile yönetilmesine izin verilmiyorsa ya savaşmak yada hicret etmek zorundadır. Maddi manevi kaygılar Allah’ın hükümlerinin önüne geçemez.

Nisa 97: ”Melekler, nefislerine zulmedenlerin hayatına son verecekleri zaman derler ki: ‘Nerde idiniz?’ Onlar: ‘Biz, yeryüzünde zayıf bırakılmışlar (müstaz’aflar) idik.’ derler. (Melekler de:) ‘Hicret etmeniz için Allah’ın arzı geniş değil miydi?’ derler. İşte onların barınma yeri cehennemdir. Ne kötü yataktır o?”

2- Ceza Hukuku, savaş hukuku, medeni hukuk konularında Kuran Hükümlerinin uygulanması: Devleti devlet yapan başlıca özellik işlevsel bir adalet sistemine sahip olması ve hukuk kurallarını uygulayabilmesidir. Bu güce sahip olmayan hiç bir yapı Devlet olarak değerlendirilemez. Kuran’da bu konularda Allah tarafından emredilmiş kesin hükümler bulunmaktadır. Kuran’a dayalı devlet yönetiminde bu hükümlerin uygulanması kesin bir emirdir. Ne bahaneyle olursa olsun günümüzde olduğu gibi hem Müslümanım iddiasında bulunup hemde Allah’ın hükümlerini görmezlikten gelmenin hükmü Kuran’da açıkça belirtilmektedir:

Maide 49: ”Aralarında Allah’ın indirdiğiyle hükmet, onların hevalarına uyma ve seni Allah’ın indirdiği şeylerin bir kısmından fitneye düşürmelerinden sakın. Eğer yüz çevirirlerse bil ki Allah onlara bazı günahlarından dolayı bir musibet isabet ettirmek istemektedir. İnsanların çoğu fasıktırlar.”

Maide 44: ” …..Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse kafirdir”

Maide 45: ” …..Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse zalimdir”

Maide 47: ” …..Kim Allah’ın indirdiği ile hükmetmezse fasıktır”

3- Sosyal devlet: Zekat, sadaka, yetimlerin korunması: Kuran’da zekat ve infak konusu neredeyse namaz kadar sık vurgulanmaktadır. Elbette bireysel olarak Müslüman için esas olan bu durum İslam devleti içinde esastır. Kuran hükümleri ile yönetilen devlet modelinde bu konu sadece kişilerin özelinde kalmaz. Devlet kurumlarının desteğiyle bu yardımların en verimli ve etkili şekilde dağıtımı sağlanır. Yetimler konusunda da Kuran da yer alan hükümler gayet açıktır.

Bakara 220: ”…………Sana yetimleri sorarlar. De ki: «Onları ıslah etmek hayırlıdır. Eğer onları aranıza katarsanız, artık onlar sizin kardeşlerinizdir. Allah fesad çıkaranı ıslah ediciden bilir (ayırdeder). Eğer Allah dileseydi size sıkıntıya da sokabilirdi. Allah Azîz’dir, Hakîm’dir.”

Bu deliller ışığında düşündüğümüzde bazılarının yaptığı ”Kuran’a monarşi mi, demokrasi mi, komünizm mi uygundur” tartışmaları cahilce bir yaklaşımdır. Kuran ile Allah bize bir yönetimin ana esaslarını belirlemiştir, bunlara uyulduktan sonra sisteme ne isim verildiğinin bir önemi yok.

Günümüzde Dünya coğrafyasında ülke yönetimlerine baktığımızda aslında sistemlerin değil anlayışın önemli olduğunu görmekteyiz. Örneğin Hollanda, Danimarka, Birleşik Krallık, İspanya, İsveç ve Belçika gibi Avrupa ülkelerinde sembolikte olsa halen monarşi bulunmaktadır. Fakat kendi ülkeleri ile sınırlı olsa da insan hakları ve adalet sistemi olarak çoğu ülkeden daha iyi seviyedeler. Diğer taraftan Türkiye, Mısır, İran gibi sadece demokrasi ile yönetildiğini iddia eden ve hiç bir monarşik yapının bulunmadığı  ülkelerde ise hak ihlallerinin, popülizmin, adaletsizliklerin çok daha fazla olduğunu görmekteyiz. Anlayışlar değişmedikçe hiç bir sistem huzur getirmiyor.

İşte Kuran’da doğrudan bir devlet yönetim sisteminin belirtilmemesinin sebebi de budur. Önemli olan Allah’ın indirdiği ile hükmetmek, bunu yaparsak zaten Allah’ta bize yardım edeceğini vadediyor. Böyle olduktan sonra sistemlerin hiç bir önemi kalmıyor. Kuran esaslarına bağlı kalındığı sürece zamanın şartlarına, insanların ihtiyaçlarına bağlı olarak yönetim modelleri belirlenebilir.

Bu bilgiler ışığında Kuran’daki devlet modelini genel hatlarıyla tamamen Kuran esaslı ileri seviye sosyal yönetim anlayışı olarak tanımlayabiliriz.

Hayırlı tefekkürler dilerim…

Yorumlarınızı bizimle paylaşın...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s